Ruimte voor Kunst
In 2011 bestaat de zogenaamde percentageregeling zestig jaar. Atelier Rijksbouwmeester blikt terug op zes decennia kunstopdrachten. Wijnand Galema deed onderzoek naar achtergronden van de regeling, de rol van de overheid als opdrachtgever en de samenwerking tussen architecten en kunstenaars. De resultaten zijn samengebracht in het essay 'Ruimte voor Kunst' dat op 23 november 2011 is verschenen in de publicatie 'in Opdracht'. Lees meer.
Trots op Spangen
Voor het zomernummer van de Rotterdamse ArchitectuurAgenda schreef Wijnand Galema een kort verhaal over de restauratie van het Justus van Effencomplex. Met de transformatie van dit wereldberoemde schoolvoorbeeld van sociale woningbouw is een mijlpaal bereikt in de jarenlange revitalisering van Spangen. Hierin hebben ook nieuwe woningbouwexperimenten een plaats gekregen. Download de pdf.
Maakbaar Landschap
'Maakbaar Landschap - Nederlandse landschapsarchitectuur 1945-1970' gaat over de rol van de landschapsarchitect bij de opbouw, transformatie en inrichting van het Nederlandse landschap van na de oorlog. Zes ruimtelijke opgaves belichten het ontstaan, ontwerp en achtergrond van een van de meest maakbare landschappen ter wereld. De bijdrage 'Stromen door het landschap' van Wijnand Galema gaat in op het verkeer en de inpassing van infrastructuur.
Communiceren met water
Plankritiek voor tijdschrift Blauwe Kamer over Waterblad De Wendel, een nieuw retentiegebied tussen Almelo en Wierden. Ontwerpers Jeroen van Westen en Henk Volkers maakten een kunstmatig landschap van bollen en schalen die door fluctuaties van het waterpeil onderlopen of droogvallen. De dynamiek van de waterhuishouding wordt hiermee op een overtuigende manier zichtbaar gemaakt. (foto: Waterschap Regge en Dinkel)
Geplande versus geleefde stad
Voor het magazine van Architectuur Lokaal werd een kort artikel geschreven over de opening van het International New Town Institute in Almere. Het INTI onderzoekt verleden, heden en toekomst van nieuw planmatige steden. Deze steden zijn interessant als resultaat van het streven een ideale stad te maken (de geplande stad). Deze staat vaak in contrast met de manier waarop bewoners zich hun nieuwe stad eigen maken (de geleefde stad). Op de foto de Braziliaanse hoofdstad Brasília (2007).
Stille stedenbouw
In een column voor de Architectuur Agenda Rotterdam wordt ingegaan op de informele verdichting van Rotterdam. Want naast alle grootschalige verdichtingsplannen speelt zich ook een vrijwel onzichtbare en geruisloze ontwikkeling af van creatieve Rotterdammers die geheel op eigen kracht bijdragen aan een aantrekkelijke woonomgeving. (foto: Maarten Laupman)
AIR-publicaties
Van 2002 tot 2009 was Wijnand Galema werkzaam bij AIR Foundation, het architectuurcentrum van Rotterdam. In deze periode heeft hij gewerkt aan diverse publicaties van AIR in de rol van producent, redacteur of co-auteur. Deze publicaties vormen vaak de weerslag van gelijknamige projecten of manifestaties van AIR. Voorbeelden zijn: Gids Stad op Straat, Europa's Favorieten, ArchitectuurCases, Nestelen in Nesselande, Rotterdam Herzien (samen met Piet Vollaard) en School Gemaakt (samen met Dolf Broekhuizen).
Goede sier gemaakt
Deze publicatie toont de rijkdom en veelzijdigheid van de monumentale kunst in Den Haag Zuidwest en gaat in op de achtergronden van deze unieke periode in de kunst en architectuur. Het bevat beschrijvingen van alle kunstwerken die tussen 1945 en 1970 zijn gemaakt en interviews met architecten en kunstenaars die aan de realisatie ervan hebben gewerkt. Het boek is het resultaat van het onderzoek naar monumentale kunst dat in 2007 werd uitgevoerd in opdracht van de gemeente Den Haag.
Freedom
In het essay 'architectuur met een missie' wordt een link gelegd tussen de Amerikaanse ambassade van de architect Marcel Breuer en het thema ‘Freedom’ van de tentoonstelling Den Haag Sculptuur. Breuer vertrok in 1937 naar de Verenigde Staten vanwege de culturele repressie van Nazi-Duitsland. Dankzij de vrijheid die hem werd geboden, kon hij zich ontwikkelen tot architect met een internationale reputatie. De ambassade is bovendien het gevolg van het architectuurbeleid van de VS dat de democratische waarden van het land uitdraagt.
Las Palmas, cultuurpakhuis op de Kop van Zuid
Ter gelegenheid van de renovatie en herbestemming van gebouw Las Palmas verscheen deze publicatie waarin ontwerp en achtergronden van dit voormalig werkplaatsengebouw van de Holland Amerika Lijn worden beschreven. Het gebouw is een ontwerp van de Rotterdamse architecten Van den Broek & Bakema. In 'Las Palmas in revisie', de bijdrage van Wijnand Galema aan dit boek, wordt een link gelegd met de industriële architectuur van dit bureau en hun voorgangers. Ook wordt ingegaan op de nieuwe toevoegingen van Benthem Crouwel Architekten.
Maarten Struijs, vijfentwintig jaar architect van Gemeentewerken Rotterdam
Dit boek vormt een overzicht van het bijzondere oeuvre van architect Maarten Struijs, in 2006 vijfentwintig jaar in dienst van Gemeentewerken Rotterdam. In deze periode bouwde Struijs een indrukwekkend oeuvre op waarvan de Hartelkering, het windscherm bij het Calandkanaal, de Rookgasreiniger, de metrostations Beurs en Tussenwater en de ondergrondse stations van RandstadRail tot de meest bekende voorbeelden behoren. In zijn werk weerspiegelt de opdrachtenportefeuille van Gemeentewerken: overheidsgebouwen, technische voorzieningen en infrastructuur. (redactie, samen met Annet Tijhuis)
Van Pendrecht tot Ommoord
De resultaten van het cultuurhistorisch onderzoek naar de naoorlogse wijken in Rotterdam zijn vastgelegd in dit boek. In Galema's essay ‘Ontworpen voor het alledaagse’ wordt het beeld dat de naoorlogse architectuur saai en monotoon is, genuanceerd. Ondanks temporisering, materiaalschaarste en beperkte budgetten zijn de architecten uit de wederopbouwperiode er in geslaagd de alledaagsheid te doorbreken en innovatieve ideeën toe te passen.
Toonbeelden van de wederopbouw
Aan de hand van tien thema’s wordt een beeld geschetst van de architectuur, stedenbouw en landinrichting van herrijzend Nederland. De bijdrage bestond uit projectbeschrijvingen van het kantoorgebouw van Hoogovens in IJmuiden van architect W.M. Dudok, het hoofdkantoor van de ANWB in Den Haag van architecten Berghoef en Klarenbeek, en van Cultureel Centrum de Meerpaal in Dronten, een ontwerp van F. van Klingeren.
Het gebouw van de Rotterdamsche Lloyd
In het havengebied van Rotterdam staan pakhuizen, loodsen en kantoorgebouwen die door het verplaatsen van de oorspronkelijke functie vrij komen voor een nieuwe bestemming. Een van die gebouwen is het voormalig kantoor van de Rotterdamse Lloyd. In dit boek wordt de geschiedenis van het markante gebouw, een ontwerp van de Rotterdamse architecten Muller & zoon en Van der Tak, en van de achterliggende Lloydpier beschreven. (samenwerking met Ellen Smit)
Het Waterproject, een negentiende eeuwse wandeling door Rotterdam
Deze gids over het ‘vergeten maar niet verloren’ Waterproject van W.N. Rose vertelt het verhaal over het ontstaan van de singels in Rotterdam. Het Waterproject beoogde de verbetering van de waterhuishouding en de regulering van de stadsuitbreiding in de tweede helft van de negentiende eeuw. Naast de wandeling langs de Crooswijksesingel en Boezemsingel, bestaat de bijdrage van Wijnand Galema aan deze publicatie ook uit een verhaal over de waterwerken van de wederopbouw.
E.H. & H.M. Kraaijvanger
Als onderdeel van de Bonasreeks van het NAi verscheen een overzicht van het werk van de gebroeders Kraaijvanger uit Rotterdam. In het inleidende essay van Wijnand Galema wordt ingegaan op hun vooroorlogse werk, hun maatschappelijke betrokkenheid en hun katholieke signatuur. Deze vormden een stevige basis voor hun omvangrijke opdrachtenportefeuille. Hun architectuur ontwikkelde zich tot een contemporaine mix waarin traditionele gevelopbouw en zorgvuldige ornamentiek gecombineerd worden met functionele principes en modern materiaalgebruik.
Blaauwhoedenveem
Vooruitlopend op de transformatie van het Lloydkwartier werd in 1999 gestart met de herbestemming van Pakhuis de Herder, oorspronkelijk gebouwd voor het Blaauwhoedenveem. Het voormalige kantoor aan de Sint Jobsweg werd bestemd tot creatieve broedplaats en het pakhuisdeel aan het water werd verbouwd tot loftappartementen. Dit boek beschrijft de geschiedenis en architectuur van dit bijzondere dubbelpand.
Wederopbouw in een wegwerpcultuur
In 1997 deed de Stichting Comité Wederopbouw Rotterdam onderzoek naar het hergebruik van vijf wederopbouwpanden in de binnenstad van Rotterdam. Het tijdschrift Bouw besteedde in een themanummer aandacht aan dit project. In een inleidend essay gaat Wijnand Galema in op de achtergronden en de betekenis van het project.
Wederopbouw Rotterdam 1940-1965
Deze cd-rom bevat de resultaten van een grootschalig inventarisatieproject naar de architectuur van de wederopbouwperiode in Rotterdam. Het bevat een database met uitgebreide gegevens zoals architect, bouwjaar, foto’s en literatuur van 487 gebouwen die tussen 1940 en 1965 zijn gebouwd in het centrum van de stad. De cd-rom biedt de mogelijkheid te zoeken op de kaart van Rotterdam of op zoektermen als architect of functie (voor dS+V, samen met Annet Tijhuis)
Een stad voor het leven
"Spoorzoeken in een schatkamer' is de bijdrage aan deze publicatie en bestaat uit een uitgebreid beeldessay van de architectuur uit de wederopbouwperiode in Rotterdam, gerangschikt aan de hand van relevante thema’s. Zwart-wit foto’s uit de bouwtijd bieden een contemporaine blik op de nieuwe architectuur en het ontluikende leven in het Rotterdam van na het bombardement.
Rotterdam Architectuur 1970-1995
In deze reeks van losbladige brochures worden de belangrijkste gebouwen uit de periode 1970-1995 belicht. De bijdrage van Wijnand Galema bestaat uit een projectbeschrijving van de inrichting van de Boompjes, een ontwerp van Kees Christiaanse, en het gelijknamige paviljoen ontworpen door Mecanoo architecten.
Mendini in Groningen
In het essay 'Recreatieplas of cultuurpaleis', voor het boek dat naar aanleiding van de nieuwbouw van het Groninger Museum verscheen, beschrijft Wijnand Galema de zoektocht naar een geschikte locatie en de geschiedenis van de gekozen plek in de zogenaamde Verbindingskanaalzone beschreven. De locatie tegenover de historische singelbebouwing en het postmoderne ontwerp van Alessandro Medini oogstten veel kritiek bij de Groninger bevolking.
Rotterdam Architectuur 1945-1970
Voor dit eerste, uitgebreide overzicht van wederopbouwarchitectuur in Rotterdam werd door Wijnand Galema literatuuronderzoek verricht en drie projectbeschrijvingen gemaakt: het Centraal Station van architect Sybold van Ravesteijn, de Bijenkorf van Marcel Breuer en Abraham Elzas, en de verbouwing van Lantaren-Venster door Jaap Bakema.